FANDOM


Iwano-Frankwiwsk
Iwano-Frankwiwsk
Lublanka w Iwano-Frankwiwsku
Państwo Osponia
Województwo wschodniokałujskie
Okręg Iwano-Frankwiwski
Prezydent Adrian Górski
Ludność (2011) 2 229 812
aglomeracja 3 115 678
status miasta duże miasto
prawa miejskie rok 1412
tablice rejestracyjne WKIF, WI, WKI lub WIF
Iwano-Frankwiwsk (ospoński: Ivanov-Frankovsk; czeski: Ivanfrankow; słowacki: Ivano-Frankovik) stolica Osponii w centralnej jej części, w województwie wschodniokałujskim. Położona na terenie Wielkiej Niziny Ospońskiej, nad rzeką Lublanką.

Iwano-Frankwiwsk jest siedzibą najważniejszych instytucji państwowych, czyli parlamentu, ministerstw, a także zamku rodziny królewskiej. Miasto jest największym ośrodkiem turystycznym w kraju. Posiada ono rozwinięte zaplecze kulturalne, kina, teatry, filharmonie, muzea, biblioteki, Galerie Sztuki, Parki Nauki i Techniki, w mieście działa Ośrodek Kultury i szkoły wyższe. Iwano-Frankiwiwsk jest również największym miastem w Osponii, ponadto posiada najludniejszą strefę aglomeracyjną w państwie.

HistoriaEdytuj

Według książki "Kllassendep ico Kauia" kałujskiego kupca Rymertiego, już w roku 1200 istniała osada zwana Ammapeburg leżąca na lewym brzegu Lublanicy, otoczona palisadą na około 13 metrów wysokości. Miejsce to było największą przystanią rzeczną w początkowym biegu rzeki. Według Rymertiego nieduże zabudowania Ammaperburga były widoczne w dobrą pogodę z dużej odległości. W roku 1344 Frańciszkański zakonnik mieszkający chwilowo w Ammaperburgu opisał miasto jako duży, handlowy port rzeczny. Ludność miasta oszacował on na 450 osób.

Katedra IF

ukończona katedra z roku 1428

W roku 1412 w Ammapeburgu założono biskupstwo, jedne z trzech na terenach ówczesnej Osponii. W związku z tym w roku 1413 zaczęto budować katedrę, a całkowite zkończenie budowy datuje się na rok 1428. Wraz z założeniem biskupstwa, do miasta napływało coraz więcej potencjalnych mieszkańców. W roku 1438 miasto posiadało już 2500 mieszkańców, natomiast trzy lata później ta liczba wzrosła do 7000.

W XVI wieku król Frankowsk V zmienił nazwę Ammapeburga na Frankwiwsk (ospoński: Frankovsk) oraz przeniósł stolicę z Tromsa do nowo nazwanego miasta. Frankowsk V ulepszał i bardzo dbał o nową stolicę. Za jego panowania robudowano Opactwo Ammerskie w Iwano-Frankwiwsku, powiększono port i katedrę. Zburzono także stary ratusz i zbudowano nowy. Frankowsk V nakazał rónież wznieść nowy zamek, w którym mógłby zmieszkać. Miasto przeżywało wówczas swój złoty wiek. Po śmierci Frankowska V rząd w państwie przejęła jego córka - Alicja III. Kontynuowała ona politykę swojego ojca. Dołączyła do Frankwiwska pobliską osadę Iwanów, a rok po tym wydarzeniu założyła Uniwersytet Iwano-Fankwiwski.

W październiku roku 1788 w mieście wybuchł pożar, który strawił 1/4 ówczesnego Iwano-Frankwiwska. Spłonęła wówczas duża część budynków Opactwa Ammerskiego i portu. W pożarze zginęło około 1200 osób, w tym królowa Oponii, Kunegunda Dobrotliwa. Pożar udało się ugasić dopiero po 12 dniach starań. Do odbudowy miasta zabrano się niemal natychmiast, więc dwa lata po pożarze nie było widać jego śladu.

Rok 1801 to dla stolicy rok klęsk żywiołowych. Według kronik, zapisków i notatek z Głównej bliblioteki ospońskiej oraz biblioteczki Opactwa Ammerskiego w marcu tegoż roku Iwano-Frankwiwsk nawiedziła powódź największa od 500 lat. Lublanka wystąpiła z koryta i zalała ponad połowę miasta, niszcząc większość zabytkowych budowli i budynókw mieszkalnych. W czerwcu, ledwo po uprzątnięciu szkód po powodzi, przez stolicę przeszła wichura. Szkody przez nią wyrządzone były 3 razy większe niż po powodzi. Zawaliła się wówczas jedyna w mieście przeprawa przez Lublankę - Most Kajetana I. Znacznym uszkodzeniom uległ Uniwersytet Iwano-Frankwiwski, a także Katedra Świętej Kunegundy. Naprawa wszystkich szkód wyrządzonych przez powódź i huragan trwała łącznie około 14 lat.

Podczas Bitwy pod Iwano-Frankwiwskiem w roku 1822 między siłami Czarka XXVIII a Jutrynią, miasto było silnie
Sukiennice wojna Jutrynia 2

Płonące sukiennice podczas oblężenia jutryńskiego

oblężone. Niemal całkowicie zniszczone zostały mury miejskie i budynek sukiennic. Ostatecznie siły Jutrynii zostały odparte, a miasto zostało oswobobodzone.

Od roku 1891 w Iwano-Frankwiwsku kwitnie przemysł włókienniczy. W związku z tym od roku 1955 do miasta przybywia wielu Jutryńczyków w poszukiwaniu pracy. Nastąpił dalszy wzrost przestrzenny stolicy przy zachowaniu ukształtowanego wcześniej charakteru turystycznego i przemysłowego. Granice administracyjne rosły dzięki dołączeniu kolejnych pobliskich gmin, jak i budowie nowych osiedli mieszkaniowych. Efektem tych zmian jest obecna powierzchnia miasta, wynosząca prawie 1854km².

PrzyrodaEdytuj

Tereny zieloneEdytuj

Iwano-Frankwiwsk jest miastem zielonym. Dzięki ciągłym staraniom władz
Polana

Polana Sadowska

miejskich tereny zielone w stolicy są liczne i zadbane, a ich łączna powierzchnia wynosi okło 1699ha.

Tworzenie nowych parków jest jednym z priorytetów władz miejskich. Parki i zieleńce mają utworzyć mieszkańcom miejsce do rekreacji oraz w jak największym stopniu oczyszczać stolicę ze spalin. Najczęściej odwiedzanym parkiem jest Park Baranowski, gdyż ma on charakter typowo rekreacyjny

Spis największych terenów zielonych w Iwano-Frankwiwsku:
Parkbaranowski

Park Baranowski

Parkmłęczyński

Park Młęczyński

  • Park Młęczyński (306ha)
  • Park Baranowski (304ha)
  • Park Jelonka (196ha)
  • Zdrojowisko (119ha)
  • Park Ammerski (116ha)
  • Park im. Katarzyny Orlickiej (109ha)
  • Park Orle (91ha)
  • Ogrody królewskie (87ha)
  • Park Stare Sady (80ha)
  • Polany Iwanowskie (57ha)
  • Park Nowe Sady (44ha)
  • Park im. Joachima Hardewicza (39ha)
  • Zieleniec Tyrkowski (21ha)
  • Park im. Antoniego Kościelewicza (19ha)
  • Park Lublanka (11ha)
    Parkjelonka

    Park Jelonka

  • Park Kasztanowicze (9ha)
  • Zieleniec Podwałczyński (6ha)
  • Polana Sadowska (6ha)
    Zdrojowisko1

    Zdrojowisko

Wody na terenie miastaEdytuj

Największymi rzekami przepływającymi przez Iwano-Frankwiwsk są Lublanka oraz jej dopływy: Baranowa, Kasztanowicze i Szachtynka. Przez miasto przepływa także jeszcze kilka innych strumieni i potoków o małym znaczeniu.

Wody stojące to w większości stawy i jeziorka w parkach, a także pozostałości fosy wokół zamku i w ogrodach królewskich.

AdministracjaEdytuj

Iwano-Frankwiwsk ma status dużego miasta. Do rady miejskiej wybiera się co 4 lata 65 radnych. Organem wykonawczym miasta jest prezydent.

Prezydenci Iwano-Frankwiwska (od roku 1950):

  • Jakub Nakłoń (1950-1958)
  • Wiesława Tyrska (1958-1978)
  • Arkadiusz Burza (1978-1982)
  • Wiesława Tyrska (1982-1990)
  • Daniel Skrętkowski (1990-1998)
  • Robert Urbaniak (1998-2002)
  • Kajetan Tyśmienicki (2002-2010)
  • Adrian Górski (2010-obecnie)

Urzędy i instytucjeEdytuj

Wybrane urzędy i instytucje mające swoje oddziały lub siedziby w Iwano-Frankwiwsku:

  • Sejm
  • Senat
  • Kancelaria Prezydenta i Przezesa Rady Ministrów
    Minspriinzagrosp

    Ministerstwo Pomocy, Spraw i Integracji Społecznej

  • Ministerstwo Administracji Państwowej
  • Ministerdtwo Łączności
  • Ministerstwo Edukacji
  • Ministerstwo Gospodarki i Finansów Państwowych
  • Ministerstwo Kultury, Zabytków i Spuścizny Narodowej
    Sejmosp

    Sejm

  • Ministerstwo Pracy i Integracji Zawodowej
  • Ministerstwo Rolnictwa i Łowiectwa
  • Ministerstwo Rozwoju Miast, Wsi i Regionów
  • Ministerstwo Środowiska
  • Ministerstwo Turystyki
  • Ministerstwo Sportu
  • Ministerstwo Infrastruktury
  • Ministerstwo Transportu
  • Ministerstwo Pomocy, Spraw i Integracji Społecznych
  • Ministerstwo Spraw i Integracji Zagranicznych
  • Ministerstwo Spraw Wewnętrzynych
  • Ministerstwo Obrony Narodowej
  • Ministerstwo Zdrowia
  • Ministerstwo Sprawiedliwości i Więziennictwa
  • Sąd Najwyższy
    Senatosp

    Senat

  • Trybunał Konstytucyjny
  • Siedziba Ospońskiego Banku Komercyjnego
  • Giełda Papierów Wartościowych
  • Urząd Marszałkowski Województwa Wschodniokałujskiego
  • Kancelaria Wojewody Wschodniokałujskiego
  • Sejmik Województwa Wschodniokałujskiego
  • Urząd Celny
  • Centralne Biuro Antykorupcyjne
  • Ogólnoospońska Siedziba Policji, Straży Pożarnej i Straży dla Zwierząt
  • Rzecznik Praw Obywatelskich
  • Zarząd Wojewódzkiego Inspektoratu Ruchu Drogowego i Kolejowego
  • Siedziba Państwowej Komunikacji Kolejowej i Państwowej Komunikacji Autobusowej
  • Siedziba Ogólnoospońskiego Przedsiębiorstwa Ubezpieczeniowego
  • Siedziba Państwowego Komitetu Pomocy Społecznej
  • Ogólnoospońska Siedziba Urzędu Kontroli Skarbowej
  • Ogólnokrajowe Kuratorium Oświaty

Dzielnice Edytuj

Iwano-Frankwiwsk jest podzielony na 34 dzielnice. Większość z nich to byłe wsie lub miasteczka wchłonięte przez rozwijające się miasto. Ostatnimi wchłoniętymi dzielnicami są: Zarzeczyn (w 1994), Opłata (w 2003) i Kosztowności Szlacheckie (w 2010).

Lista dzielnic:

  • Baranów
  • Kamień
  • Pobielań
  • Trąbczany
  • Wąbrzeźno
  • Orle
  • Jelonek
  • Tymoszew
  • Brzegi Tymoszewskie
  • Lubsk
  • Nowe Miasto
  • Starówka
  • Koźla Górka
  • Wysokie Myto
  • Młęczyn
  • Zarzeczyn
  • Iwanów
  • Świeżat
  • Kosztowności Szlacheckie
  • Tołpyga
  • Krug
  • Opłata
  • Krowie
  • Widełki
  • Przyzamcze
  • Leszczyny
  • Skręć
  • Zdrojowisko
  • Krasań
  • Tatczewów
  • Kasztanowicze
  • Sady
  • Mikijów

Dzielnice I-F

TransportEdytuj

Iwano-Frankwiwsk (jako stolica) jest najważniejszym węzłem drogowym, lotniczym i kolejowym w Osponii. W roku 2006 do użytku została oddana obwodnica miasta, która jest kołem otaczającym Iwano-Frankwiwsk. Dzięki obwodnicy, ruch samochodowy w mieście został znacznie ograniczony.

Władze stolicy proponują ograniczenie ruchu samochodowego, a w zamian chcą rozbudować w pełni sieć komunikacji miejskiej.

Przeprawy mostoweEdytuj

Most Róży

Most im. Róży Lukowskiej

Lublanka, Kasztanowicze i Baranowa są ciągle dużymi przeszkodami. Wiele mostów na Baranowej i Lublance było niszczonych w ostatnich latach: Katarzyny Orlickiej (2003 - powódź), Jagodowski (2009 - powódź) i Baranowski (2011 - wybuch bomby). Liczba mostów w Iwano-Frankwiwsku nadal jest niewielka i potrzebne są przynajmniej 3 nowe przeprawy. Najbardziej zakorkowanym w godzinach szczytu mostem jest Most im. Róży Lukowskiej (długość oczekiwania w korku dochodzi między godzinami 14:00 - 16:30 nawet do 3 godzin).

Mosty I-F

LotniskaEdytuj

Lotnisko if
Międzynarodowe Lotnisko im. Róży Lukowskiej zlokalizowane jest na północy dzielnicy Widełki, niedaleko granic miasta. Na lotnisku znajdują się dwa terminale towarowe i pięć pasażerskich. W 2010 roku lotnisko obsłużyło 46 945 673 pasażerów i odebrało 783 674 ton towarów. W roku 2011 na lotnisku lądowało i startowało około 9 996 000 samolotów.

Do roku 2017 planowane jest wybudowanie i otwarcie nowego portu lotniczego dla Iwano-Frankwiwska, który zlokalizowany zostanie na północy Lubska, lub na zachodzie dzielnicy Zarzecze.

Komunikacja miejskaEdytuj

Komunikacja miejska w Iwano-Frankwiwsku jest dobrze rozwiniętym systemem linii autobusowych, trolejbusowych, tramwajowych, metra i kolejki nadziemnej, które wszystkie zarządzane są przez Miejskie Przedsiębiorstwo Transportu Zbiorowego.

Komunikacja AutobusowaEdytuj

Pierwsza stała linia autobusowa została uruchomiona w roku 1949 i łączyła Baranów z Przyzamczem. W latach 1955-1980 masowo powstawały nowe linie autobusowe. Działania te doprowadziły do posiadania w roku 1981 około 430 stałych połączeń, które zaczęto liwidować w latach 1991-1997 i 1999-2004. Obecnie MPTZ prowadzi na terenie Iwano-Frankwiwska 303 linie autobusowe, z których codziennie korzysta około 1 300 000 mieszkańców. Autobusy miejskie docierają do najdalszych zakątków miasta, a niektóre z nich nawet poza granice stolicy.

Komunikacja TrolejbusowaEdytuj

Koncepcja budowy pierwszej linii trolejbusowej pojawiła się w czasie rozkwitu komunikacji autobusowej, czyli w roku 1971, a już dwa lata później linia była gotowa do eksploatacji. Przez pierwsze lata funkcjonowania trolejbusy cieszyły się dużą popularnością w Iwano-Frankwiwsku. W roku 1982 zdecydowano się na budowę drugiej linii trolejbusowej, natomiast trzy lata później na budowę trzeciej linii. Kolejne linie budowano bardzo szybko. W roku 1996 w mieście działało ich już 12.

We wrześniu i październiku 2000 roku miało miejsce aż 26 wypadków z udziałem trolejbusów, w których zginęło 125 osób, natomiast 203 zostało rannych. Wypadki były spowodowane w większości infrastrukturą trolejbusową, która była w opłakanym stanie i wymagała ntychmiastowgo remontu (na całej długości ul. Tromszyńskiej i odcinku ul. Parkowej nadal używano sieci trakcyjnej z 1971 roku). Pieniądze na naprawy nie znalazły się, co skutkowało likwidacją aż 8 linii.

Obecnie MPTZ obsługuje 4 linie trolejbusowe. Do końca 2013 roku ma się zakończyć rozbudowa sieci do dzielnicy Krug. W najbiższych latach zarząd MPTZ będzie próbował pozyskać środki na rozbudowę sieci do Koźlej Górki i na Widełki.

Komunikacja TramwajowaEdytuj

Tramwaje na ulicach Iwano-Frankwiwska pojawiły się na początku 1923 roku. Pierwsza linia tramwajowa łączyła Przyzamcze i Starówkę z Baranowem. W latach 1926-1958 sieć tramwajowa była bardzo powoli rozbudowywana i dotarła do Młęczyna, na Pobielań, Orle, Krowie i Iwanów. Dopiero nowa przezydent stolicy - Wiesława Tyrska (miłośniczka tramwajów) doprowadziła do natychmiastowej rozbudowy sieci na Widełki, Kamień, Leszczyny, Kasztanowicze i Mikijów. Dziś w Iwano-Franwiwsku działają 32 linie tramwajowe (w tym jedna nocna).

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Więcej z Fandomu

Losowa wiki